Trablusgarp Savaşı ( 1911/1912 ) | Nedenleri | Uşi Antlaşması

Merhaba Sevgili öğrencilerimiz, Trablusgarp Savaşı 1911 / 1912 yılları arasında yaşanmıştır. Bu savaş başlamadan öncesine göz atılırsa konunun genel anlamda çözülmesi daha kolay olacaktır. Bu savaşı size anlatırken kronolojik sıraya ve hikaye tarzında anlatıma önem vereceğiz.

Bu Nedenleri sıralamadan önce şunları bilmenizde yarar var. 19 yüzyılın son zamanlarında sömürgeci bir devlet olan İtalya sömürgeci ülkelerden geride kaldığını çok iyi biliyordu. Bu nedenle sömürgecilik faliyetlerini yürütmek adına kuzey Afrika da Osmanlı İmparatorluğunun sınırları içerisinde bulunan Trablusgarp, Bingazi, Derne, Tobruk bölgelerini gözüne kestirmiş, bu bağlamda Rusya ile arasında Racconigi Antlaşması imzalayarak iki devlet Trablusgarp ve Boğazlar üzerinde ki konumlarını düşünerek karşılıklı sözler vermiş ve bir güven ortamı yaratmışlardır. İtalya aynı kendisi gibi sömürgeci olan gizli ve sinsi siyaset yapan İngiltere’yi örnek alıyor olmalı ki planını inceden inceye harekete geçirmeye karar vermiştir.

Racconi Antlaşması İtalya Ve Rusya Arasında 1910 yılında imzalanmıştır.

İtalya 1911 yılında almış olduğu askeri bir kararla harekete geçmeye karar verdi. İtalya bu kararını kesin olarak ortaya koyarken Osmanlı Devletinde büyük bir karışıklık söz konusuydu. Mehmet Reşat II. Abdülhamid’in yerine tahta çıkmış, karışıklığı fırsat bilen İttihat Ve Terakki Cemiyeti tümüyle yönetimi ele geçirmiş durumdaydı.Bu karmaşa üstüne Balkanlarda ki durum Osmanlı İmparatorluğunu çok müşkül duruma sokmuştu.

Önemli Bilgi;

Tarihte ilk savaş uçağını Türkler Düşürmüştür. 1911 – 1912 yılında Trablusgarp da yapılan savaşta İtalyanlar tarafından ilk kez  bir savaşta savaş  uçağı kullanılmış ve  Osmanlı askerlerinin  tüfek atışı  ile ilk savaş uçağı düşürülmüştür.

 

Trablusgarp Savaşının Kronolojik Sıralanışı

  • 23 EYLÜL 1911 – İtalya, Osmanlı İmparatorluğuna nota vererek Trablusgarb’ı istediğini açıkça bildirmiştir.
  • 26 EYLÜL 1911 – Osmanlı İmparatorluğu Trablusgarb’a savaş gemisini gönderdi. Gemi silah ve cephane yüklüydü.
  • 28 EYLÜL 1911 – İtalya Osmanlı İmparatorluğuna verdiği ültimatomda Trablusgarp ve Bingaziyi İtalya’nın yönetimine bırakmasını istemiştir.
  • 29 EYLÜL 1911 – Beklenen oldu ve İtalya Osmanlı İmparatorluğuna savaş açtı.
  • 30 EYLÜL 1911 – İtalyanlar tarafından bombalanan Trablusgarp ve Bingazi işgal edildi.
  • 24 Şubat 1912 – İtalyan Uçakları Trablusgarp ve Bingazi’yi Bombalamaya başlamışlardır.

Kronolojik sıralamadan anlatıma devam edecek olursak bununla yetinmeyen İtalya Ege adalarını da işgal ederek Osmanlıyı zorlamaya çalışmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu İşgali engellemek adına gönüllü Türk subaylarının bölgeye gitmesine izin vermiş ve aralarında Mustafa Kemal’in de bulunduğu subaylar bölgeye hareket etmişlerdir.  Mustafa Kemal bölgeye  arkadaşı Fuat Bulca’nın gazetecilik kimliğini kullanarak gitmiş Gazeteci Şerif takma adıyla ilerlemeye çalışmıştır. Yolda hastalanan Mustafa Kemal iskenderiye de 15 gün hasta yatmış ve 3 gün at sırtında 8 gün de deve üzerinde  kurak ve ağaçsız çöllerde aç susuz vatan toprağı hayaliyle ilerlemişlerdir. Nihayet bir tren istasyonuna gelen Mustafa Kemal ve arkadaşı tren istasyonunda Mısırlı bir subayın kimlik kontrolü yapmak istemesi nedeniyle zor duruma düşmüş burada da Mustafa Kemal’in müthiş zekası karşısında kurtulmayı ve durumu lehine çevirmeyi başarmışlardır. Mısırlı subay Mustafa Kemal’in çakmak çakmak yanan mavi gözlerinden oranın yerli Arap halkından olmadığını anlamış tam ortalık karışacağı zaman Mustafa Kemal İslam dininde ki cihat anlayışını kullanarak Subaya ” Gavurlara karşı Kutsal cihada gidiyoruz diyerek ” subayın dini duygularını okşayıp durumu lehine çevirmiştir.


Sınırı geçen Mustafa Kemal Ve  bir avuç gönüllü arkadaşı üniformalarını giyip silahlarını sakladıkları yerden çıkararak ellerinde son kalan vatan toprağını savunmak adına kuzey Afrika da cepheye gitmişlerdir.

Trablusgarp Savaşına Kronolojik Sıralamayla Devam Edelim:

  • 8 EKİM 1911 – Kendisini Şerif Takma adıyla tanıtan Mustafa Kemal gazeteci kimliği ile Mısır üzerinden Trablusgarb’a ulaşmıştır.
  • 18 EKİM 1911 – Derne İtalyanlar tarafından ele geçirildi.
  • 20 EKİM 1911 – Bingazi İtalyanlar tarafından ele geçirildi.
  • 23 EKİM 1911 – Osmanlı İmparatorluğu İtalyanlara karşı saldırı başlattı.
  • 27 Kasım 1911- Mustafa Kemal Binbaşılığa terfi etti.

Enver Paşa Gönüllülerin arasında oluşu ve Araplar tarafından çok itibar görmesi halkı savunma yapmaya yöneltmek konusunda çok büyük bir kozdu. Arap halkı Enver Paşa’ya ” Naibi Sultanı Enver Paşa ”  demekteydi. Arapların bu sevgisi elbette ki padişaha bağlılığın bir göstergesiydi. Mustafa Kemal ve gönüllü subaylar takma isimleri yöresel kıyafetleri silahsız ve teçhizatsız vatan sevgisi ile savunma yaparak İtalyanların ülke içerisinde ilerlemesine izin vermemişlerdir. Mustafa Kemal binbaşı rütbesiyle halkın milli mücadele aşısının tutması için elinden geleni yapıyor. Tüm bu olaylar devam ederken İtalyanlarda boş durmuyor çoluk çocuk dinlemeden sivil halkı katledip adeta katliam yapmaktaydılar.

Tekrardan Kronolojik Sıralamaya göz atacak olursak;

  • 18 ARALIK 1911 – Mustafa Kemal Tobruk, Bingazi, Derne bölgesinde Şark Gönüllüleri Komutanlığına atandı.
  • 22 ARALIK 1911 – Tobruk’un dışında bulunan düşman birliği Mustafa Kemalin komutasında ki milli mücadele güçleri tarafından yok edildi.
  • 15 OCAK 1912 – Mustafa Kemal 5. Orduya Bağlı 38.  alayda görevine devam etti
  • 11 MART 1912 – Derne komutanlığına Mustafa Kemal atandı.
  • 18  EKİM 1912 –  Osmanlı İmparatorluğu ve İtalyanlar arasında imzalanan Uşi Antlaşması ile savaş sona erdi.

 

Önemli ;

Gazeteci Şerif takma adı ile sınırı geçip savaşa katılan kişi

Mustafa Kemal

 

Osmanlı İmparatorluğunu temsil eden Mustafa Kemal komutasında ki milli mücadele güçleri aslında bu savaşta uzun süre dayanıp İtalya’ya karşı üstün gelebilirdi ama Balkanlarda başlayan savaş nedeniyle Osmanlı İmparatorluğu Uşi Antlaşmasını imzalamak zorunda kalmıştır.

Mustafa Kemal’in Trablus’a gitmesi yada gönderilmesi İttihat Ve Terakki tarafında Mustafa Kemali Selanik’ten uzaklaştırmak için yaptığı bir plandı. Mustafa Kemal bu planı öğrenmiş olmasına rağmen vatan savunmasına destek olmak adına sorgulamadan gönüllü olarak savaşa katılmıştır. Buda onun nedenli Vatansever bir şahsiyet olduğunu göstermiş  oluyordu.

Düşmana Güçlü Yerinden Saldır………..

Mustafa Kemal yaveri Murat ile birlikte Asi aşiretlerin bulunduğu kalabalığı yararak bir camiye girdiler. Mustafa Kemal orada bulunanlara ” Sizi Yönetenler nerede beni oraya götürün ” dedi. Medreseye girdi ve odadakilere                      ” Siz Kimsiniz , Ne yapmak istiyorsunuz….” diye bağırdı bir anda afallayan aşret liderleri 27 yaşında bir zabitin kendileriyle kararlı konuşmasından korkup yanında bir orduyla gelmiş olabilir diye düşünmelerine neden olmuştur. Mustafa Kemal onlara yeni idarenin ellerinde bulunan imtiyazların yeni yönetimle kaybedeceklerini halkı karşısına alarak etkili bir konuşma ile anlatmıştır.

Konuşma metni tam olarak şu şekilde başlamaktadır.

Ey Din kardeşlerim!  Memleketimizin korunması için güç birliğine ihtiyacımız vardır. Ayrılırsak güçsüz kalırız ve kaybederiz………

Bu konuşma çok tesirli olmuştur. İşte bu konuşma ile Mustafa Kemal’in yapmak istediği  Kurtuluş Savaşında ki örgütlenmenin tam olarak provasıdır.

 

Ege Adaları Ve  12  adalar meselesi……..

İtalya Trablusgarp da başarılı olamayınca  Ege Denizinde bulunan 12 adaları işgal etmiştir. Osmanlının balkanlarda başlayan savaşını öne sürerek Osmanlı İmparatorluğunu barışa zorlayarak masa başında Trablusgarbı almak istemiştir.

Osmanlı İmparatorluğu Balkan savaşlarını dikkate alarak  İtalya, ile Trablusgarp Savaşı‘nı bitirmek için 15 Ekim 1912’de masaya oturmuştur.

Osmanlı Devleti Uşi Anlaşmasında bir madde bıraktı ki bu madde sınavda çıkacak özel bir sorudur. Maddeyi aşağıya bırakıyorum..

Osmanlı Devleti İtalyanın 12 adalarda bir süre daha işgalci olarak kalmasına izin verdi bu sayede Yunan işgalinden 12 adaları korumuş olacaktı.

Ama bu düşüncesi 12 adaların Yunanistan’a gitmesine engel olmadı. 2. Dünya savaşı sırasında Almanya tarafından işgal edilen 12 adalar 1947 Paris Antlaşması İle Yunanistan’a verildi.

1947 Paris Antlaşması;

İtalya tarafından boşaltılan, Almanya’nın ele geçirdiği fakat ana vatan sevdası için onlarında bıraktığı adaları İngiltere işgal etmiştir. Yunanistan’ın İngiltere’ye adaların kendisine bırakılması talebi ile 1947 yılında yapılan paris antlaşması ile 12 adalar Yunanlılara verilmiştir.

 

Trablusgarp Savaşı (1911-1912)

Trablusgarp Savaşı ( 1911/1912 ) yılları arasında İtalya’nın sömürgecilik faaliyetleri için Devlet olarak var olmak ve bende buradayım demek adına bir maceraya atılarak Osmanlı İmparatorluğu ile yaptığı bir savaştır. Her savaşın neden ve sonucu olduğu gibi elbette ki bu savaşında bir nedeni vardı.

Trablusgarp Savaşının Nedenleri

1. Siyasi birliğini geç tamamlayan İtalya, gelişen sanayisi için ham madde ve pazar arayışına girmesi

2. Osmanlı  İmparatorluğunun yorulmuş ve artık eski gücünde değildi Trablusgarp’ı da koruyacak gücü yoktu.

3. Trablusgarp’ın İtalya’ya yakın olması ve İtalya’nın buradan  Afrika’ya bir sömürge  köprüsü oluşturmak istemesi

4. İngiltere ve Fransa gibi kendisinden daha fazla güçlü ülkeleri yanlarına çekme çabası

5. İngiltere ve Fransa’nın İtalyanın Trablusgarp’ı kuşatmasına ses etmemeleri

Uşi Antlaşması
  • Anlaşmaya göre İtalya Osmanlı üzerindeki kapitülasyonların kaldırılmasına itiraz etmeyecek ve sulh olacaktı.
  • Rodos ve On İki Ada Balkan Savaşlarının sonucunda geri verilmek şartı ile  İtalya’ya bırakılacaktı.
  • Rodos ve On İki Ada Balkan Savaşlarının sonucunda geri verilmek şartı ile  İtalya’ya bırakılacaktı.

Bu maddede görülüyor ki  Osmanlı Devleti Balkanlarda ki savaştan çıkar çıkmaz bu 12 adayı almak için  tekrar bir girişimde bulunuruz diye düşünmüştür.

  • Padişah tarafından Trablusgarp bölgesine bir görevli atanacak görevliye  Naib-i Sultan denilecekti. Ayrıca  şeriat hükümlerinin yürütülmesi için  bir kadı atanacaktı.
  • Trablusgarp ve Bingazi  İtalyanlara bırakılacaktı.
  • Bölge halkı sadece dini açıdan halifeye bağlı kalacaktı.
  • Bölge halkı sadece dini açıdan halifeye bağlı kalacaktı.

Bu maddede açıkça görülüyor ki  Yönetimin tamamen İtalyanın elinde olacağı öngörülmüş bu sayede çıkacak isyanlarında hemen bastırılması için zemin hazırlanmış.

12 Adaların İtalyaya bırakılması konusu çok ama çok uzun yıllar tartışıldı ve halen tartışılmaya devam ediyor. Sizlerde bu konu altından bu maddeyi tartışarak konunun daha iyi anlanması adına destek olabilirsiniz..

Trablusgarp Savaşı Ve Uşi Antlaşması konusu  burada tamamlanmış oldu. Bir sonraki KPSS Genel Kültür Tarih dersimizin başlığı 20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti  Ve Balkan Savaşları olacaktır.

Saygılarımla…

12 Yorum

  1. Allah razı olsun çok güzel açıklamışsınız kitaplarda bile olmayan şeyleri yazmışsınız.Kpss müfredatı maalesef birçok bilgiyi öğrenmemizi istiyor.Bu bağlamda bu güzel bilgilerden faydalanmamı sağladığınız için sizlere teşekkür ediyorum.Sitenizi sık sık ziyaret edeceğim.Paylaşımlarınızın devamını bekliyorum.Umarım bu güzel site hiç kapanmaz ve çizgisini bozmadan devam eder.

    1. Teşekkür ederiz . Zamanla daha güzel bir site bulacaksınız. Paylaşımlara hız vereceğiz. Umarım sizlerde buradan aldığınız bilgilerle sınavlar da başarılı olursunuz.

  2. Mükemmel bir anlatım. Mükemmel detaylar. Emeğinize sağlık. Kpss , Ayt ve kurum sınavlarında bu bölümden soru sorulma ihtimali çok yüksek. O yüzden çok iyi öğrenmeliyiz.

  3. Trablusgarp savaşı ve uşi anlaşması hakkında her kurum sınavında soru gelme olasılığı yüksek. Ama burayi okuyan biri mutlaka bu konudan soru kaçırmaz

    1. İşte amacımız da tam olarak bu sorular ayrıntıda gizli sınavlarda elemek için cımbızla çekilen soruları bizde bulup karşınıza getiriyoruz. Başarılar dileriz.

  4. Merhabalar her yerde kısa bir şekilde anlatılıyor sizde ayrıntılarıyla verilmiş. Gerçekten güzel anlatılmış emeğinize sağlık .

    1. o ilk defa duyduğunuz bilgilerin sınavlarda çıkma olasılığı çok yüksek hikaye tarzında anlatımla sizleri sıkmadan anlatmaya devam edeceğiz. Başarılar dileriz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir