1. Ana Sayfa
  2. Tarih
  3. Halifeliğin Kaldırılmasının Nedenleri

Halifeliğin Kaldırılmasının Nedenleri

halifeliğin kaldırılması
halifeliğin kaldırılması
3 mart 1924 tarihinde, osmanlı hanedanı’nın elinde bulunan halifelik sıfatı kaldırılmıştır. böylece laik düzene geçiş kolaylaşmıştır. dinin istismar edilmesi engellenmiş, daha bağımsız bir dış politika izleme imkânı doğmuştur.

HALİFELİĞİN KALDIRILMASI

(3 MART 1924)
Ø Hz. Muhammed’in vefatından sonra devlet ve hükümet işlerini yürütmek amacıyla seçilen idarecilere “Halife” denilmiştir.
Ø İlk dört halife seçimle belirlenmiş, ancak Emevilerden itibaren halifelik saltanata dönüşmüştür.
Ø Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi’nden sonra Halifelik, Osmanlı padişahlarına geçmiştir (1517).
Ø I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti bütün Müslümanları İtilaf Devletleri’ne karşı birleştirebilmek için “Kutsal Cihat” ilan etmiş ancak başarılı olamamıştır. Bu çağrı İslam Dünyası’nda destek görmemiş hatta İngilizlerin kışkırtması ile Araplar Osmanlı Devleti’ne karşı ayaklanmışlardır.
Ø 1 Kasım 1922’de saltanat kaldırılırken ortam müsait olmadığından halifelik makamına dokunulmamış, TBMM, Vahdettin’in yerine hanedandan Abdülmecit Efendi’yi halife olarak tayin etmiştir.
Halifeliğin Kaldırılma Nedenleri:
Þ Halifeliğin ulusal egemenlikle (Cumhuriyetle) bağdaşmaması
Þ Halifeliğin laik düzene geçişte en önemli engel olması
Þ Halifenin yasa dışı davranışları, politikaya karışması, padişah gibi davranması
Þ Bazı çevrelerin halifeye yeniden siyasi haklar sağlamaya çalışmaları
Þ Dış güçlerin kendi çıkarları doğrultusunda halifelik kurumunu savunmaları ve desteklemeleri
Ø TBMM, 3 Mart 1924’te çıkardığı yasa ile Halifeliği resmen kaldırdı. Aynı yasa ile
Osmanlı Hanedanı’nın yurt dışına çıkarılması kabul edildi.
Ø Aynı gün şu kanunlar da kabul edilmiştir;
· Tevhid-i Tedrisat Kanunu: Eğitim ve öğretim birleştirilerek devlet denetimine alınmıştır. Tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanmıştır, Medreseler kapatılmış, çağdaş okullar açılmıştır.
· Şer’iyye ve Evkaf Vekaleti kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Böylece laik devlet olma yönünde önemli bir adım atılmıştır. Ayrıca yönetimdeki iki başlılık da sona ermiştir.
NOT: Diyanet İşleri Başkanlığı’nın kurulması ile Şeyhülislamlık sona ermiştir.
· Erkan-ı Harbiye Vekaleti kaldırılarak yerine Genel Kurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı kurulmuştur. Böylece ordunun siyasetten ayrılması yönünde ilk adım atılmıştır.
§ Halifeliğin Kaldırılmasının Önemi:
Þ Laik düzene geçişte önemli bir adım atılmış oldu (en önemlisi).
Þ Ulusal egemenlik ilkesi pekiştirildi.
Þ Türkiye Cumhuriyeti’nin karakteri tam olarak ortaya çıktı.
Þ Eski rejim yanlılarının yuvalandığı zararlı bir odak noktası yok edildi.
Þ Yapılacak inkılâplara zemin hazırlandı.
Þ Devlet yönetimindeki ikili yapı ortadan kalktı.
Þ Türkiye’deki ümmetçilik arayışları sona erdi ve milliyetçiliğin temelleri güçlendirildi.

Önemli Konu ! Mutlaka Oku !  Avarlar hakkında kısa bilgiler maddeler halinde - Avarlar kimdir
Yorum Yap

Yorum Yap